vorm- en kleurkwaliteiten in de kunst
een fenomenologisch onderzoek naar het gebruik van vorm en kleur
Abonneren
Abonneer je nu voor nieuwe artikelen in deze categorie!
Abonneren
Abonneer je nu voor nieuwe artikelen op deze website!
Laatste reacties
 
 
 
 
       
 
 
                                                      
 
 
In een onderzoek naar het vorm- en kleurgebruik in de kunst is komen vast te staan dat 'vormkrachten' in de prenatale ontwikkeling van de mens, de kunstenaar in het bijzonder, van invloed zijn op het ontstaan van karakteristieke vormen van kunst.
Leonardo da Vinci schrijft daar reeds over in zijn "Trattato della Pittura". Hij zag, als een van de eersten, overeenkomsten tussen het uiterlijk van de schilder en zijn kunstuitingen.
Johannes Itten heeft deze overeenkomst ook kunnen vaststellen bij zijn leerlingen aan het Bauhaus. Itten schrijft daarover in zijn boek "The Art of Color".
In de schilderkunst van Gauguin zien we duidelijke verbanden tussen de karakteristieken van zijn beeldend werk en 'vormkrachten' in zijn prenatale ontwikkeling en in de progressieve ontwikkeling.
Deze vormkrachten zijn te herleiden tot planeetwerkingen in de prenatale ontwikkeling en in de daaropvolgende 'progressies' en in de zogenaamde 'transits'.
 
We laten dat zien in de volgende:
 
  - korte biografisch schets van Gauguin's leven
  - de makrokosmische elementen die hierin een rol hebben gespeeld
  - we illustreren het met schilderijen uit alle perioden.
 
 
 
Paul Gauguin
 
Gauguin werd geboren in Parijs, op 7 juni 1848, om 10.00 uur in Parijs. Gauguin verbleef enige jaren in Peru. Terug in Frankrijk doorliep hij de zeevaartschool in Parijs en werkte een aantal jaren in de koopvaardij en bij de marine. In 1970 werd hij assistent bij een beurshandelaar.
 
        
                    Gauguin                                Landschap                                   1873
 
Gauguin trouwde in 1873 en kreeg vijf kinderen. Hij was in zijn vrije tijd een amateurschilder. Hij had ook de middelen om kunst te verzamelen, en had een ontmoeting met Pissarro, die hem introduceerde bij andere kunstschilders. Hij ontwikkelde zijn impressionistische stijl,  huurde een atelier, en liet zijn werk zien op de tentoonstellingen van de Impressionisten, in 1881 en 1882.
 
                   
                                  Gauguin               Vrouw van de schilder           1880
 
In 1882 stortte de beurs in en raakte Gauguin zijn baan kwijt. Na enkele omzwervingen, naar Kopenhagen en Parijs, kwam hij in 1886 in Pont Aven in Bretagne, waar hij met Émile Bernard en Paul Sérusier de School van Pont Aven oprichtte. Hier ontstond het zgn. 'cloisonnisme', een stijl van schilderen, gekenmerkt door de heldere kleurvlakken en donkere contourlijnen. Deze techniek was afgeleid van de glas-in-lood techniek.
 
In 1887 vertrok Gauguin uit Parijs om te ontsnappen aan de heersende cultuur. Hij verkocht geen enkel schilderij, en de invloed van Seurat en het neo-impressionisme benauwde hem. Gauguin ging naar Panama om daar "als een wilde te gaan leven". Hij was in het gezelschap van een jonge schildervriend Charles Laval. Dit avontuur liep op niets uit, men verbleef nog enige tijd op Caribische eiland Martinique, om daarna terug te keren naar Parijs.
 
 
 
In februari 1888 was Gauguin weer terug in Bretagne. Hier ontstaat zijn eerste schilderij, waarin een vorm van Symbolisme zichtbaar wordt. Het is het werk "Het visioen na de preek".
We zien daarop twee voorstellingen die door een diagonaal worden gescheiden. Linksonder staan een aantal kerkgangers. Rechtsboven verschijnt het 'gevecht van Jacob met de Engel' als een visioen.
 
 
-------------------------------------------------------------------------------------------
 
De transit van Uranus
 
Kijken we nu naar het complex van planeetinvloeden, dan kunnen we constateren dat vooral de transits, in combinatie met de prenatale planeetaspekten en de progressieve aspekten, aanwijzingen zijn voor de grillige levensloop van Gauguin.
 
In de periode tussen 1876 en 1880 loopt de transit Uranus over de Ascendant en de Maan in de geboortehoroskoop van Gauguin.
 
Het is de periode waarin Gauguin zich ontwikkelde van een amateurschilder tot een meer professioneel werkend kunstenaar, met een eigen atelier en meerdere tentoonstellingen. In deze periode was ook de ontmoeting met Camille Pissarro, die hem aanmoedigde om te gaan schilderen en die hem ook in contact bracht met andere kunstschilders. Het is dan ook niet verwonderlijk dat als Gauguin zijn baan als effectenhandelaar kwijt raakt in 1882, hij kiest voor een bestaan als kunstschilder.
 
De transits van Neptunus en Pluto over de Zon en Venus van Gauguin
 
In de daaropvolgende periode gaan Neptunus en Pluto als transit over de Venus en de Zon in Tweeling in de geboortehoroskoop van Gauguin.
 
Deze Neptunus/Pluto conjunctie zien we terug in de stijlontwikkeling van het Symbolisme, dat ontstaat in de jaren 1890 tot 1900. Het is een stijl waarin 'de verbeelding aan de macht' komt.
 
Het is ook een aanwijzing voor de ontwikkeling in de kunst van Gauguin, van een impressionistische techniek, naar een expressieve stijl waarin het symbolisme voor het eerst zichtbaar wordt.
 
"Dit jaar heb ik alles - de uitvoering en de kleur - opgeofferd aan stijl, omdat ik mezelf wilde dwingen iets anders te doen dan wat ik al kan".
 
Dat schrijft Gauguin in het jaar 1888 als hij het schilderij voltooide "Het visioen na de preek". Met dit doek breekt hij definitief met de impressionisten en luidt een nieuwe schilderstijl in die bekend werd als het Symbolisme.
 
--------------------------------------------------------------------------------------------
 
 
    
                                       Gauguin                  Les misérables                 1888
 
Vincent van Gogh vroeg aan Gauguin en aan Emile Bernard of ze portretten van elkaar wilden opsturen. In het voorjaar van 1888 schilderde Gauguin bovenstaand zelfportret, met op de achtergrond een schets van Emile Bernard. Gauguin associeerde het met Les misérables, de populaire roman van Victor Hugo. Hij identificeerde zichzelf met de held van het boek: "En Jean Valjean, die door de samenleving wordt onderdrukt, met zijn liefde, zijn kracht - is dat ook niet het zinnebeeld van de hedendaagse impressionist? Door hem naar mijn gelijkenis te schilderen heb je nu een beeld van mij, en van ons allemaal, arme slachtoffers van de maatschappij."
 
In oktober 1888 ging Gauguin naar Vincent van Gogh in Arles. Hij zou daar drie maanden blijven. Ze zouden samen schilderen. De twee mannen leerden veel van elkaar, maar ze lagen ook dikwijls met elkaar overhoop, Gauguin was koppig en arrogant, Van Gogh hartstochtelijk en ziek. Vincent van Gogh wilde "een atelier opzetten in het zuiden". Gauguin had heel andere ideeën, heel eigen opvattingen over het schilderen. Hun samenzijn was geen succes. Vincent van Gogh bedreigde Gauguin met een scheermes, op de avond van 23 december 1888, waarop Van Gogh zijn linkeroor afsneed. Gauguin keerde daarop terug naar Parijs.
 
Om te ontsnappen aan het dédain van de Parijse kunstwereld vertrok Gauguin naar het Bretonse plaatsje Le Pouldu. Gauguin woonde daar met een schare volgelingen - Charles Laval, Meyer de Haan, Paul Sérusier, Charles Filiger en anderen. In een artikel dat dateert van maart 1891 riep Albert Aurier, de criticus van het Symbolisme, Gauguin uit tot het boegbeeld van de moderne schilderkunst. Gauguin had enkele produktieve jaren achter de rug, hij kon bogen op een school bewonderaars, op tentoonstellingen, die veel publiciteit kregen, maar weinig succesvol waren. Gauguin was gedeprimeerd en wilde opnieuw weg uit Frankrijk. In 1891 vertrok Gauguin daadwerkelijk, nu naar Tahiti, in Stille Oceaan. Hier zou het werk ontstaan wat we zo van Gauguin kennen. De gloedvolle schilderijen van inlanders, van de natuur, met verwijzing naar de inheemse cultuur, met zijn verborgen symboliek.
 
 
   
                                        Gauguin                Haere Mai                1891
 
 
                          
                                    Gauguin            De Vrouw met de bloem           1891
 
 
          
                             Gauguin                Vrouwen aan het strand                     1891   
 
 
           
                      Gauguin                  De geest van de doden waakt                   1892
 
 
In 1893 gaat Gauguin nog éénmaal naar Frankrijk, om daarna definitief terug te gaan naar Tahiti.
 
 
          
                                      Gauguin                    Middagrust                      1894
 
 
                           
                                            Gauguin         Zelfportret         1896
 
Bovenstaand portret toont Gauguin in een periode in zijn leven waarin zijn gezondheid verslechterde. Hij werd zo depressief dat hij besloot een einde aan zijn leven te maken. De poging daartoe mislukte. Hij wilde daaraan voorafgaand nog een groot werk maken, als een laatste artistieke uiting. Dit werk "Waar komen we vandaan? Wie zijn we? Waarheen gaan wij? " staat hieronder afgebeeld.
"Voordat ik zou sterven", zo schreef hij, "wilde ik een groot doek schilderen dat ik in gedachten had, en die hele maand heb ik er dag en nacht aan gewerkt".
Het doek meet 139 x 375 cm.
 
 
  
                Gauguin      D'où venons-nous, Que sommes-nous? Où allons-nous?      1897
                          (Waar komen wij vandaan? Wat zijn wij? Waar gaan wij heen?)
 
Het schilderij moet van rechts naar links worden gelezen. Een klein kind symboliseert de aanvang van het leven, een oude vrouw, wachtend op de onontkoombare dood, het einde, met links van haar een witte vogel, dat symbool staat voor de menselijke ziel. Gauguin zag het doek als de afbeelding van een visioen.
 
"Helemaal rechts het slapende kind met de drie vrouwen die dicht bij elkaar zitten. Twee figuren in purperen kleren vertrouwen elkaar hun gedachten toe. Een in elkaar gedoken figuur heft de arm op en staart vol verbazing naar deze twee figuren die na durven denken over hun lot. In het midden staat een figuur die fruit plukt. Twee katten naast een kind, een witte geit, en een afgodsbeeld dat de armen opheft, naar het Onbekende. Tenslotte, naast een jonge figuur, de oude vrouw, met aan haar voeten een witte vogel met tussen zijn poten een hagedis, als symbool van de nutteloosheid van woorden. Alles speelt zich af aan de oever van een rivier in het woud. Op de achtergrond is de oceaan zichtbaar. De kleuren van het landschap, ofwel blauw, ofwel Veronees groen, harmoniëren met elkaar. De naakte figuren steken duidelijk af door hun oranje kleur.....
Ik heb dus een filosofisch werk gemaakt naar een thema dat vergelijkbaar is met het thema van het Evangelie. Ik vind het zelf een goed schilderij."
 
 
                             
                                            Gauguin      Het Witte Paard      1898
 
 
                           
                                           Gauguin       Twee Vrouwen       1899
 
 
                           
                                           Gauguin        Moederschap       1899
 
 
                    
                          Gauguin          Landschap van La Dominique, Hiva Oa      1903
 
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------
 
Geboortehoroskoop
 
In de onderstaande figuur zien we de geboortehoroskoop van Gauguin. Met de Ascendant in het teken Leeuw, waarop de transit Uranus komt te lopen, waarop Gauguin zich steeds meer gaat bezighouden met het schilderen. Zijn expressie krijgt dan vorm.
 
Verder zien we Mars rijzend, net boven de horizon. In de progressieve loop van deze planeet, zal Mars uiteindelijk op de Ascendant van deze horoskoop komen te staan. Het geeft een aanwijzing voor het aktieve, rusteloze bestaan van Gauguin.
 
En wel heel belangrijk zijn De Zon en Venus in Tweeling, waarop als transit Neptunus en Pluto komen te staan, wat een aanwijzing is voor het symbolische karakter van veel schilderijen van Gauguin.
 
 
 
 Geboortehoroskoop van Paul Gauguin, geboren op 7 juni 1848, om 10.00 uur, in Parijs.
 
 
Prenatale ontwikkeling en progressies
 
Als laatste tonen we de planeetaspekten tijdens de prenatale ontwikkeling van Gauguin. links in het onderstaande overzicht.
 
Met daarin Mars die door zijn retrograde gedurende lange tijd in het teken Stier blijft lopen. Het teken Stier is bij uitstek het teken voor schilders. Wat verder opvalt is de zonsverduistering in conjunctie met Saturnus, dat in de tijd samenvalt met Gauguin's tijdelijke terugkeer naar Frankrijk in 1893. Het is een periode waarin van alles lijkt te mislukken, en waarop hij definitief naar Tahiti terugkeert.
 
Rechts in de figuur staan de zgn. progressieve aspekten. Met daarin een aantal Jupiter aspekten, vanaf 1885. Het is het jaar waarin hij ruimtelijk gaat werken, eerst met de vermaarde keramist Ernest Chaplet. De planeet Jupiter zien we heel vaak bij beeldhouwers voorkomen. Voor Gauguin was zijn driedimensionale werk even belangrijk als zijn schilderijen. Hij hoopte dat zijn decoratieve en funktionele keramiek hem een vaste bron van inkomsten zou opleveren.
 
Verder zien we een progressieve Zon en Venus op de Mars staan in het 1893, het jaar waarop Gauguin zich definitief losmaakt van zijn banden met de Europese burgerlijke cultuur.
 
En als laatste, de progressieve Mars, op de Ascendant en op de Maan van Gauguin. Ook weer in het jaar 1893 als hij definitief vertrekt, en op de Maan, in het jaar 1899, als hij politiek aktief wordt. Hij begint zijn  eigen blad, Le Sourire (de Glimlach). Vervolgens wordt hij redacteur van het satirisch blad Les Guêpes (De Wespen).
 
 
 
 
 
 
 
 
De onderzoekgegevens blijven het eigendom van        Eg Sneek © 1982 / 9 februari 2010
Lees meer...
Lijst met albums
Beeldhouwers

Stijlen, vormen en materialen

Schilders

Stijlen, vormen en kleuren, materialen

Categorieën
Domeinregistratie en hosting via mijndomein.nl