vorm- en kleurkwaliteiten in de kunst
een fenomenologisch onderzoek naar het gebruik van vorm en kleur
Abonneren
Abonneer je nu voor nieuwe artikelen in deze categorie!
Abonneren
Abonneer je nu voor nieuwe artikelen op deze website!
Laatste reacties
 
 
 
Geboren als Philippus Aureolus Bombast von Hohenheim op 10 november 1493 was Theophrastus Paracelsus een man van zijn tijd, de tijd van de Renaissance, de tijd van het neoplatonisme en de natuurfilosofie, de tijd van de humanist Marsilio Ficino, een tijd met een explosieve, rebelse stemming wat het geestesleven een stimulans gaf, met beloften voor de toekomst.
Paracelsus ontwikkelde zich als arts, maar verdiepte zich daarnaast ook in alchemie en astrologie.
Al in 1507, als Paracelsus 14 jaar is, begint hij aan zijn rondgang langs de universiteiten van Basel, Tübingen, Wenen, Wittenberg, Leipzig, Heidelberg en Keulen. Rond 1515 behaalde hij de dokterstitel aan de universiteit van Ferrara.
Het moet in deze tijd geweest zijn dat hij kennis nam van astrologische en alchemistische teksten.
 
 
Hermes Trismegistus
 
Zo kende Paracelsus in ieder geval de tekst van de 'Tabula smaragdina', de klassieke autoriteit voor de middeleeuwse alchemie, de oorspronkelijke tekst in het Grieks werd toegeschreven aan Hermes Trismegistus, en door Marsilio Ficino vertaald in het Latijn.
 
De tekst luidt:
 
           "Quod est inferius, est sicut quod est superius.
             Quod est superius, est sicut quod est inferius.
             Ad perpetranda miracula rei unius."
 
                "Wat beneden is, is zoals wat boven is.
             Wat boven is, is zoals wat beneden is.
             Om bewondering voor het ene op te wekken."
 
 
Hermes Trismegistus was bekend met de inzichten die de Egyptenaren hadden over de kosmos. Hij zou de onderstaande afbeelding gezien kunnen hebben in een tempel in Dendera, in de westelijke kapel van Osiris.
 
 
              
 
Wat we hier zien is de godin Noet, als een hemelgewelf geplaatst over de aarde heen, met daarop de Aard-god Geb, liggend in de houding van een menselijk embryo, onder invloed van de stralende krachten uit de kosmos.
 
Het is deze fundamentele hermetische gedachte van 'de hemel boven, de hemel beneden' waarmee Paracelsus zijn ideeën verder uitwerkte.
 
 
Uitspraken van Paracelsus
 
In zijn boek "ANATOME CORPORIS HUMANI" spreekt Paracelsus over de mens als een microcosmos. Het uiterlijke 'firmament' plaatste hij in het lichaam van de mens en noemde het "astrum" of "sydum" (allebei woorden voor ster of hemellichaam). Deze leer van het "astrum in corpore" is het belangrijkste idee van Paracelsus. We komen het in allerlei vormen tegen in zijn geschriften.
 
In het "BUCH PARAGRANUM" zegt hij, dat "een arts de wonderen van de natuur moet kennen en daarin de wonderlijke overeenstemming tussen de menselijke microcosmos en de grote wereld (macrocosmos) en dan niet alleen het zichtbare heelal, maar ook de onzichtbare, kosmische "arcana" (de geheimen). De arts heeft alchemistische kennis nodig om de juiste diagnose van de ziekte van de mens te stellen en om de medicamenten te produceren. Er bestaat een "eusser kunst der Alchimey" (uitwendige alchemie), maar ook een "alchimia microcosmi" (alchemie van de microcosmos = de mens).
 
De arts moet niet alleen alchemist zijn, hij moet ook astroloog zijn. In het boek "LABYRINTHUS MEDICORUM" spreekt Paracelsus over een tweede bron van kennis: het 'firmament' of de 'hemel'. "Het firmament is niet alleen de kosmische sterrenhemel, maar ook een 'corpus' dat in het zichtbare lichaam aanwezig is". "Het hemelse 'corpus' is een lichaamsvormige afspiegeling van de astrologische hemel". De arts moet die inwendige wereld begrijpen.
 
"Dan so er den Himmel nur eusserlich weisst / so bleibt er ein Astronomus
un ein Astrologus: So ers aber im Menschen ordnet / so weisst er zween
Himmel. Nuhn machen zwey wissend eiene Artzt auff den theil / das die
oberen Sphaer antrifft. Nuhn muss hierinn das ohne gebresten im Artzt
ligen /  das er weisst den Cuadum Droconis im Menschen / und wisse den
Arietem unnd Axem Polarem / wisse sein Lineam Meridionalem / sein
Orient / sein Occident."
 
"Bei dem eussern sicht er das inner."
 
"Also im Menschen ein Firmament / wie im Himmel / nicht aber von eim
stuck / sondern es sind zwey. Dan die Handt / die Liecht und Finsternuss
gescheiden hat / und die Hand die Himmel und Erden gemacht hat / hat
das unter im Microcosmo auch gemacht / auss dem obern genommen /
und beschossen in die Haut des Menschen / alles was der Himmel begreifft.
Darumb so ist uns d'eusser Himmel ein Wegweiser des innern Himmels:
Wer wil dann ein Artzt sein / der den eussern Himmel nit erkennt? Dann
im selbigen Himmel sind wir / und er ligt uns vor den Augen: Und der
Himmel in uns / ligt nit vor den Augen / sondern hinder denAugen / darumb
so mögen wir ihne nicht sehen. Dann wer sicht durch die Haut? niemands."
 
 
"Want als hij alleen de uitwendige hemel begrijpt, dan blijft hij een
astronoom en astroloog. Maar als hij die kennis weet te ordenen in de
mens, dan kent hij twee hemelen. Nu maken die twee de arts wetend
voor het deel dat de bovenste sfeer betreft. Dat nu moet de arts feilloos
weten, dat hij de Cauda Draconis (Draak) in de mens herkent, de Aries
(Ram) en de Axis Polaris (Poolster), zijn meridionalen, zijn oosten en
zijn westen."
 
"Uit het uitwendige ziet hij het inwendige."
 
"Dus in de mens een firmament zoals in de hemel, maar niet uit één stuk,
het zijn er twee. Want de hand die licht en duister gescheiden heeft en
de hand die hemel en aarde geschapen heeft, heeft ook het laagste in de
microcosmos gemaakt en uit het hoogste weggehaald en binnen de huid
van de mens gesloten alles wat de hemel bevat. Daarom is voor ons de
uitwendige hemel een wegwijzer voor de inwendige hemel. Wie wil dan
arts zijn, die de uitwendige hemel niet begrijpt? Want in dezelfde hemel
zijn wij en ligt voor onze ogen, en de hemel in ons, ligt ons niet vóór de
ogen maar achter de ogen. Daarom kunnen we hem niet zien. Want wie
kan door de huid heen kijken? Niemand." 
 
 
 
Paracelsus zegt hier dus dat in ons mensen een bijzondere hemel ligt besloten, die geheel is en ononderbroken.
 
"Dann ein Kindt / das empfangen wirt / das hat jetzt sein Himmel."
 
"Wie d'gross Himmel stehet / also Imprimirt er den Himmel in der Geburt."
 
"Want een kind dat ontvangen wordt, heeft nu zijn hemel."
 
"Zoals de grote hemel staat, drukt hij zich in de hemel bij de geboorte
uit."
 
 
In deze uitspraken van Paracelsus lezen we letterlijk dat elk mens tijdens zijn geboorte een afdruk van de makrokosmos met zich meeneemt en het zijn hele leven lang met zich meedraagt. Het is eigenlijk een stukje verzelfstandigde 'kosmische tijd', en er lopen hier op aarde allemaal mensen door elkaar heen, elk met een eigen stukje 'kosmische tijd'.
 
 
Individuele "kosmische tijd"
 
Het is een goede voorstelling van zaken, zoals Paracelsus zijn ideeën heeft uitgewerkt. Je kunt de mens zien als een stukje verzelfstandigde "kosmische tijd", elk mens weer anders.
 
Als we dat zichtbaar kunnen maken, dan wel in het volgende voorbeeld: 
 
 
 
 
Een viertal individuen, alle vier geboren in hetzelfde jaar, 1876, alle vier met eenzelfde planeetconstellatie, Zon-Mars-Uranus conjunctie, maar bij alle vier op verschillende tijdstippen in de eigen biografie zichtbaar geworden. De geboortedatum staat aangegeven in het blauw, daar aan voorafgaand in het grijs de prenatale ontwikkeling, gevolgd door de progressies in het zwart.
Bij de ene komt de conjunctie Zon-Mars-Uranus (rood) voor in de progressieve ontwikkeling, bij de ander in de prenatale ontwikkeling.
Dit makrokosmische gebeuren laat zich dus lezen.
 
Bij Aart van der Leeuw in het schrijven van een boek "Ik en mijn speelman", als hij 50 jaar is.
 
Julio Gonzalez maakte daarmee zijn beeld van de "Montserrat", een verbeelding van de Spaanse Burgeroorlog, in 1936, 60 jaar oud.
 
Manuel de Falla schreef zijn mooiste, expressieve werken. De Falla is dan 44 jaar oud.
 
En Kees van Dongen gaat over op een expressieve manier van schilderen. Dat is in 1904, als Van Dongen 27 jaar is.
 
Alle vier dezelfde Zon-Mars-Uranus conjunctie, ieder op een eigen manier uitgedrukt, in een expressief werk.
 
We hebben dit voorbeeld uitgebreid beschreven in een artikel over Zon-Mars-Uranus conjuncties.
 
 
 
 
Lees meer...
Lijst met albums
Beeldhouwers

Stijlen, vormen en materialen

Schilders

Stijlen, vormen en kleuren, materialen

Categorieën
Domeinregistratie en hosting via mijndomein.nl