vorm- en kleurkwaliteiten in de kunst
een fenomenologisch onderzoek naar het gebruik van vorm en kleur
Het ontstaan van het Geometrisch Kubisme, het Analytisch Kubisme, en het Synthetisch Kubisme
 
 
         
 
 
 
 
                                                       Paul Cézanne     Mont Sainte-Victoire, Aix-en-Provence     1904
 
 
Het Kubisme was een stroming binnen de moderne kunst van het begin van de 20ste eeuw. het had zijn hoogtepunt in van 1907 tot 1920. Het ontstaan van het kubisme kan worden toegeschreven aan verschillende factoren.
Zo was er in 1907 een tentoonstelling van het werk van Paul Cézanne, met schilderijen van de Mont Sainte-Victoire, waarop onderdelen van de voorstelling, als huizen, werden vereenvoudigd tot rechthoekige vlakjes. Van Cézanne is de uitspraak dat alle vormen  in de natuur in feite zijn opgebouwd uit een aantal oervormen zoals bol, kegel, cilinder en kubus. Deze tentoonstelling heeft ongetwijfeld bijgedragen aan het ontstaan van het kubisme.
 
Dan gaat het verhaal van de dichter Max Jacob, dat het kubisme zou zijn uitgevonden op een avond bij Matisse, waar deze aan Picasso een negerbeeldje toonde dat hij in bezit had. De karakteristieke vormen van de Afrikaanse sculpturen werden door Picasso gezien en opnieuw gebruikt in zijn schilderijen.
 
 
                                                                   
                                                              Mahowge masker, Gabon             detail "Les Demoiselles"
 
 
                                       
                                                                  Pablo Picasso     Les Demoiselles d'Avignon     1907
 
 
We kunnen deze stijlontwikkeling ook terugvoeren op de schilderstijl van Picasso zelf. In onderstaande portretten zien we een verandering van aandacht, eerst wordt de plasticiteit gemaakt door een licht/donker, vervolgens worden veel meer contouren gebruikt, om daarna het portret als vorm te tekenen en het met kleur uit te voeren.
 
 
                                       
                                         Picasso       1898                                 1906                                      1907
 
 
Deze drie zelfportretten van Picasso uit 1898, 1906 en 1907 laten de stijlontwikkeling overduidelijk zien.
 
In het kubisme heeft men de eerste mogelijkheden gehad om met vormen, kleuren en kompositie te experimenteren. De ruimtelijkheid van de voorstelling, het perspektief, werd losgelaten. Het schilderdoek werd opgevat als een vlak, kleuren en vormen werden naast elkaar neergezet.
 
 
Generatie van 1881-1882-1883
 
Nu is het opmerkelijk dat de belangrijkste vertegenwoordigers van het Kubisme, Pablo Picasso, Georges Braque, Fernand Léger zijngeboren in een tijd, dat Saturnus in Stier liep.
 
Het was de periode dat het impressionisme experimenteerde met een optische kleurenmenging, het divisionisme, ook wel neo-impressionisme. De schilder Seurat ontwikkelde een techniek, het Pointillisme, waarbij de primaire kleuren in stippen, ongemengd, naast elkaar werden neergezet. Van enige afstand gezien, mengden deze kleuren zich in allerlei kleurnuances. De kleur ontstond dus tijdens de waarneming.
 
De generatie schilders die rond 1881-1883 wordt geboren, experimenteert volop in stijlen als: Die Brücke, Fauvisme, Der Blaue Reiter, en het Kubisme.
 
De kubisten, geboren met Saturnus in Stier, ontwikkelen het kubisme in een tijd dat Saturnus opnieuw door Stier liep.
 
 
In het onderstaande overzicht kunnen we dat laten zien.
 
 
         
 
 
 
 
 
Pablo Picasso en Georges Braque 
 
Tussen Pablo Picasso en Georges Braque bestaat een wel heel bijzondere verbinding. In 1907, als Picasso en Braque elkaar voor het eerst ontmoeten, dan lopen de planeten exakt aan elkaar gelijk, en wel zo, dat de progressies van Picasso voor het 26ste levensjaar (=1907) hetzelfde zijn als de prenatale ontwikkeling van Braque voor het 25ste levensjaar (=1907).
 
Hieronder laten we dat nog eens zien: links de data van Picasso met eerst zijn prenatale ontwikkeling (in grijs) die dan overgaat in de progressies (in zwart), de datum van de geboorte (in blauw) van Picasso staat er tussen in: 25 oktober 1881.
Rechts de gegevens van Georges Braque, geboren 13 mei 1882.
Op 20 november 1881 liepen deze twee tijdlijnen exakt samen, voor het jaar 1907, het jaar dat ze elkaar voor het eerst ontmoetten.
Deze datum werd gevolgd door een Zonsverduistering op 21 november 1881. Zonsverduisteringen laten altijd fundamentele veranderingen zien. In het geval van Picasso en Braque is dat de ontwikkeling van het kubisme, dat de kunst definitief heeft veranderd.
Voor alle duidelijkheid hebben we de planeetaspekten ernaast gezet, waarin te zien is dat de vele aspekten in de prenatale ontwikkeling van Picasso niet van betekenis zij voor Braque.
 
De Uranus-aspekten waarmee Picasso de Guernica schilderde, vinden bij Braque plaats in de prenatale ontwikkeling in de vroege jeugd, met Zon-Uranus op zijn 7de jaar en Venus-Uranus op zijn 15de jaar. Braque werd geboren in een milieu van handarbeiders. De vader van Braque was huisschilder. Uit de vroege jeugd van Braque is niet zoveel bekend, maar ik kan mij voorstellen dat Braque met deze Uranus-aspekten een sterke wil ontwikkelde in de richting van de kunst. Hij werd kunstschilder.
 
 
 
     
 
 
 
 
Een soortgelijke overeenkomst hebben we kunnen vinden bij Robert en Sonia Delaunay, die elkaar ook in 1907 voor het eerst ontmoetten. Dat werken we hieronder verder uit.
 
Dit samenlopen van twee tijdlijnen heb ik regelmatig kunnen zien bij leerlingen, die in hun schooltijd als dikke vrienden/vriendinnen optrokken, en zelfs na hun schooltijd elkaar geregeld opzochten.
 
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
 
Guillaume Apollinaire bracht Georges Braque in contact met Picasso. Apollinaire had veel invloed als journalist en kunsthistoricus. Hij onderhield vriendschappelijke betrekkingen met verschillende kunstenaars. In november of begin december 1907 nam Apollinaire Braque mee naar het atelier van Picasso. Het schilderij Les Demoiselles d'Avignon was vlak daarvoor voltooid en Picasso was net begonnen aan het schilderij  de Trois Femmes. Georges Braque was onder de indruk. En al gauw ontwikkelde zich een hechte vriendschap tussen de twee schilders.
 
In de eerste fase van deze vriendschap met Picasso stelde Braque zich open voor onderwerpen waaraan hij zich nog nooit had gewaagd. Hij schilderde een van zijn weinige naakten.
 
In de zomer van 1908 ging Picasso naar een plaatsje La Rue-de-Bois, even boven Parijs, Braque bracht de zomer door in de Provence, bij Marseille, in de l'Estaque.
In september 1908 zagen Picasso en Braque elkaar weer in Parijs en bekeken elkaars werk in de ateliers. Het werk vertoonde veel overeenkomsten. Het was het begin van een jarenlange samenwerking.
 
Picasso en Braque zagen elkaar daarna bijna dagelijks en gingen in hun gesprekken diep in op artistieke onderwerpen. Bijna elke avond kwamen ze bij elkaar, om te zien wat de ander overdag gemaakt had. Hoe belangrijk de uitwisseling van gedachten voor hen was, bleek vooral in de zomermaanden, waarin ze meestal op verschillende plaatsen buiten Parijs verbleven. Ze schreven elkaar dan brieven.
 
Hieronder een vergelijking van het werk van Picasso (bovenste rij) en Braque (onder).
 
   
 
 
De kunstenaars kozen steeds vaker dezelfde onderwerpen. Zo hielden Braque en Picasso zich bezig met onderwerpen als stillevens en menselijke figuren. Ze namen elkaars schilderijen mee naar het atelier om er op door te werken. Schilderijen uit deze periode zijn vaak moeilijk van elkaar te onderscheiden of het nu een Picasso of een Braque is. Hieronder een voorbeeld.
 
 
                                         
                                               Pablo Picasso    Ma Jolie   1911            Georges Braque   De Portugees  1911
 
 
Deze samenwerking heeft geduurd tot 1914. In dat jaar moest Braque in het leger, en werd hij ernstig gewond aan het hoofd. Pas in 1917 kon Braque zijn schilderaktiviteiten weer opnemen. Picasso was in die tijd al weer met heel andere dingen bezig.
 
 
 
               Enkele voorbeelden van Kubisme van Picasso en Braque
      
 
                                     
                                                                         Georges Braque     Route de l'Estaque      1908
 
 
                                                  
                                                              Pablo Picasso     De Fabriek, Horta de Ebro       1909
 
 
                                    
                  
                                              Pablo Picasso   Portrait d'Ambroise Vollard      1910
 
 
                                                      
                                                  Georges Braque     Man met gitaar     1911
 
 
                                                       
                                               Georges Braque   Stilleven, Glas met fles Soda    1912
 
 
 
                                                        
                                          
                                                              Pablo Picasso         Stilleven met gitaar         1913
 
 
 
                                  
                                                       Georges Braque     Guitare et bouteille        1913
 
 
 
 
 
 
                             Robert en Sonia Delaunay
 
 
Robert Delaunay heeft zijn vrouw Sonia voor het eerst ontmoet in het jaar 1907. Robert ontwikkelde zijn werk in de jaren 1910 tot 1914. In de Eerste Wereldoorlog weken Robert en Sonia Delaunay uit naar Spanje en  Portugal, waar Sonia een toegepaste vormgeving gebruikte om in hun levensonderhoud te voorzien.
 
 
 
                                         
                                                               Robert Delaunay   Soleil, Lune, simultané   1912-1913
 
 
Robert en Sonia Delauna hebben een soortgelijke verbinding als we hierboven beschreven hebben bij Picasso en Braque. De tijdlijnen van beide kunstenaars liepen ook hier samen. De progressieve datum 2 mei 1885 van Robert Delaunay komt eveneens voor in de prenatale ontwikkeling van Sonia Delaunay-Terk. Beide data gelden voor het jaar 1907, waarin zij elkaar voor het eerst ontmoetten. Onderstaand schema toont deze overeenkomst.
 
                                                      
 
 
 
 
 Kubistisch werk van andere kunstenaars
 
 
 
                    
                           Piet Mondriaan           Vrouwefiguur               1911
 
 
                                     
                                      Malewitch             Houthakker           1912
 
 
                       
                       Kasimir Malewitch              Samovar                   1913
 
 
 
                  
                  Marc Chagall                        Moi et le village                             1911
 
 
                      
                       Marc Chagall          Zelfportret met de zeven vingers    1 912
 
 
                
                 Marcel Duchamp                        Schaakspelers                            1911
 
 
                           
                            Frantisek Kupka          Plans des Couleurs             1910
 
 
 
 

 

 
De onderzoekgegevens blijven het eigendom van Eg Sneek        ©1982 / 9 februari 2010
 

Reacties

Commentaar
Jouw naam/bijnaam
Website url
E-mail
Je Punt profiel
Hou mij op de hoogte
Ik wil op de hoogte gehouden worden
Dit is een verplicht veld
Lijst met albums
Beeldhouwers

Stijlen, vormen en materialen

Schilders

Stijlen, vormen en kleuren, materialen

Categorieën
Domeinregistratie en hosting via mijndomein.nl