vorm- en kleurkwaliteiten in de kunst
een fenomenologisch onderzoek naar het gebruik van vorm en kleur
Matisse en het ontstaan van het Fauvisme
 
In een onderzoek naar het vorm- en kleurgebruik in de kunst is komen vast te staan dat 'vormkrachten' in de prenatale ontwikkeling van de mens, de kunstenaar in het bijzonder, van invloed zijn op het ontstaan van karakteristieke vormen van kunst.
Leonardo da Vinci schrijft daar reeds over in zijn "Trattato della Pittura". Hij zag, als een van de eersten, overeenkomsten tussen het uiterlijk van de schilders en hun kunstuitingen.
Johannes Itten heeft deze overeenkomsten ook kunnen vaststellen bij zijn leerlingen aan het Bauhaus. Itten schrijft daarover in zijn boek "The Art of Color".
In de schilderkunst van Matisse zien we duidelijke verbanden tussen de karakteristieken van zijn beeldende werk en de 'vormkrachten' in zijn prenatale ontwikkeling en in de progressieve ontwikkeling.
Deze 'vormkrachten' zijn te herleiden tot planeetwerkingen die in de prenatale ontwikkeling hebben plaatsgevonden, en ook daaropvolgend in de zogenaamde 'progressies'.

We gaan dat beschrijven in
 
  - een korte biografische schets
  - de 'vormkrachten' / kwaliteiten van planeetaspekten
  - geïllustreerd met een groot aantal voorbeelden van zijn schilderkunst

 
 
Henri Matisse
 
Matisse werd geboren op 31 december 1869  in Le Cateau-Cambrésis.



 
 
Vroege werk, vóór 1900
 
Het is in 1890, 21 jaar oud, tijdens een lange herstelperiode na een blindedarmoperatie, dat de interesse ontstond voor de schilderkunst. De man in het bed naast Matisse bracht de tijd door met het natekenen van kleurenreprodukties.
Matisse vroeg zijn moeder om een verfdoos en begon te tekenen en te schilderen. Toen hij hersteld was, schreef hij zich in op een tekenschool aan de Fondation Quentin de la Tour, waar hij elke ochtend vóór hij naar zijn werk ging een uur doorbracht.
In 1892 ging Matisse naar de Académie Julian, in Parijs.
In 1895 volgde hij lessen in het atelier van Gustave Moreau.
Het eerste werk van Matisse wordt gekenmerkt door een naturalisme, waarin langzaam invloeden te zien zijn van Cézanne en van Monet.
In 1898 verbleef Matisse enige tijd op Corsica. Het mediterrane licht beinvloedde zijn schilderwijze. Vanaf die tijd liet hij zich inspireren door het impressionisme en de geschriften van Paul Signac.


 
Fauvisme (1900 tot 1908)
 
In 1904 had Matisse een eerste tentoonstelling in de galerie van Ambroise Vollard.
In deze periode nam Matisse elementen over uit het werk van Seurat, Vincent van Gogh en Gauguin. Het kleurgebruik werd sterker, en werd in vlakken neergezet. Het divisionisme van kleuren leidde tot de eerste fauvistische experimenten.
Een voorbeeld is het schilderij uit 1905, "Open venster in Collioure". Dit schilderij en andere waren te zien op de eerste tentoonstelling van de "Fauvisten" in 1905.
In 1906 maakte Matisse een reis naar Noord-Afrika, wat zijn kleurgebruik nog verder heeft beïnvloed.
In 1908 werd Matisse gezien als de belangrijkste van de Franse schilders van dat moment.

 
 

Experimentele periode (1908 tot 1917)
 
Het is verwonderlijk dat Matisse zich nooit heeft willen vereenzelvigen met de werkwijze van de Kubisten. Matisse richtte zich vooral op het uitwerken van zijn thema's en het gebruik van kleur daarin. In de jaren rond 1912, als het Kubisme vele navolgers kent, zien we dat Matisse de kleur blauw veelvuldig gebruikte. In de jaren daaropvolgend ontstaan schilderijen die gekenmerkt worden door de tekening die eraan ten grondslag ligt. Het kleurgebruik is daarin minder uitbundig, vooral bepaald door licht-donkere kleurkontrasten.


 
 
 
Periode in Nice (1917 tot 1929)
 
In 1917 vestigde Matisse zich in Nice. Hier schilderde hij vooral vrouwenportretten. Het werk werd gaandeweg meer realistisch in de voorstelling, maar expressiever door zijn kleurgebruik en zijn decoratieve vlakken.


 
 
Vereenvoudiging (1929 tot 1940)
 
In 1930 ondernam Matisse een reis naar de Verenigde Staten en naar Tahiti.

 
 

Reduktie van de vorm (1940 tot 1954)
 
In deze periode ontstonden zijn 'papiers découpées'.
 
 
 
------------------------------------------------------------------------------------------
Prenatale ontwikkeling en Progressies
 
In onderstaand overzicht geven we de planeetaspekten tijdens de prenatale ontwikkeling en de progressieve ontwikkeling en enkel transits van Matisse.
 
Het begin van de prenatale ontwikkeling ligt op 2 april 1869 (links).
Het bestaat uit 10 zgn. "maan"maanden van elk 27.5 dag, die in relatie kunnen worden gebracht met de daaropvolgende levensloop. Eén "maan"maand komt overeen met 7 jaren in de levensloop.
De overeenkomstige leeftijden en jaren staan rechts aangegeven.
 
In de progressies staat elke dag na de geboorte voor één levensjaar.
De progressieve data staan in het midden genoteerd.

Helemaal rechts enkele biografische bijzonderheden en werkwijzen en schilderijen.



 
 
 
Het eerste dat opvalt is het aspekt van Venus met Uranus in de prenatale ontwikkeling op 25 juni 1869 dat staat voor het jaar 1890. Matisse begon pas op 21-jarige leeftijd te tekenen en te schilderen, in 1890. aangegeven door de conjunctie tussen Venus en Uranus.
 
Het tweede is de Zon-Mars conjunctie in de progressieve ontwikkeling. Deze conjunctie neemt langzaam toe, oefent gedurende meer dan 40 jaar een invloed uit op het beeldende werk. We laten dat in onderstaande voorbeelden zien. Het werk is vooral tekenachtig, met felle, ongebroken kleuren.
 
Een derde vormkwaliteit ontstaat door de vele planeetaspekten met Saturnus in de prenatale ontwikkeling. Deze kwaliteit zien we terug in de omlijnde figuren, in de contouren in de voorstellingen en uiteindelijk in "les papiers découpés", in de uitgeknipte voorstellingen, met egale kleurvlakken.
 
Verder is nog opmerkelijk de transit van Uranus over zijn geboorte-Maan en de geboorte-Zon in de jaren 1904 - 1905 - 1906 - 1907.  Dat zijn de jaren waarin het Fauvisme ontstond. Matisse was daarin de leidende figuur. In de onderstaande afbeeldingen uit de zomer van 1905 is dat duidelijk te zien.
Uranus laat zijn kwaliteiten zien in het felle, expressieve kleurgebruik.
 
 
Kosmogram
 
Matisse werd geboren op 31 december 1869, om 20.00 uur in het stadje Le Cateau-Cambresis, in Frankrijk.
 
Op deze dag en tijdstip stonden de Zon en de Maan al onder de horizon, met Mars en met Saturnus. Venus stond op dat moment in het Westen. Andere planeten stonden boven de horizon, Jupiter hoog in het zuiden.
Onderstaand kosmogram laat dat zien.
 
 
         
 
-----------------------------------------------------------------------------------------
 
 
Voorbeelden van de schilderkunst van Henri Matisse 
 
 
 
 
Henri Matisse                 Stilleven                               1897
 
     
 
 
Henri Matisse                Maisons à Fennouillet                   1898
 
 
 
 
Henri Matisse               Stilleven                           1898
 
 
 
 
Matisse       Mannelijk model       1900
 
 
 
 
Henri Matisse       Jardins de Luxembourg              1901
 
 
 
Henri Matisse           pont Saint-Michel            1901
 
 
 
 
Henri Matisse            Stilleven                    1901
 
 
 
Het jaar 1905
 
In de zomer van 1905 werkte Matisse met Derain in het zuidfranse stadje Collioure, hier vond de doorbraak plaats naar het Fauvisme. In de maanden daarvoor had Matisse tentoonstellingen gezien van het werk van Vincent van Gogh en van Seurat.
De voorstellingen, gemaakt in Collioure, werden vereenvoudigd tot een decoratieve, 2-dimensionale stijl, uitgevoerd in felle kleuren.
 
 
 
Henri Matisse            Collioure            zomer van 1905
 
 
 
 
Henri Matisse     Venster uitkijkend over zee      1905
 
 
 
 
Henri Matisse       "joie de vivre"            1905
 
 
 
 
Henri Matisse        landschap bij Collioure               1905
 
 
 
 
Matisse      Madame Matisse        1905
 
 
 
 
Matisse        Luxe I           1907
 
 
 
 
Henri Matisse          Interieur in rood                     1908
 
 
 
                 
                  Henri Matisse                                Dans                                            1909
 
 
                               
                      Henri Matisse               Marokkaanse mensen                            1912
 
 
                                              
                                               Matisse      Venster op Tanger    1912
 
 
Het werk van Matisse wordt meer tekenachtig, lijnen bepalen het beeld. Hierin zien we de invloed van conjunctie tussen de Zon en Mars. Kleur blijft een belangrijke rol spelen.
 
 
                                 
                                  Henri Matisse                   Venster                        1916
 
 
                                            
                                             Matisse   Violist aan het venster   1918
 
 
                                       
                                       Henri Matisse              Odalisque                1925
 
 
                       
                        Henri Matisse                  Naakt op gele sofa                           1926
 
 
                                         
                                           Henri Matisse   In slaap,  linosnede    1938
 
 
                         
                          Henri Matisse                  Siesta, linosnede                         1938
 
 
                                      
                                       Henri Matisse              Interieur                   1939
 
 
                                
                                 Matisse                 Les Papiers Découpés               1947
 
 
                                         
                                         Matisse                    de Clown                   1943
 
 
                                      
                                      Matisse                    Twee Dansers                 1937      
 
 
                                
                                  Henri Matisse                      Paard                            1947
 
 
                                             
                                              Matisse                    Icarus                 1947
 
 
                                        
                                         Henri Matisse            Blauw Naakt                1952
 
                                         
                                           Henri Matisse           Blauw Naakt             1952
 
 
                               
                                Matisse                       La tristesse du roi                         1952

















Reacties

Commentaar
Jouw naam/bijnaam
Website url
E-mail
Je Punt profiel
Hou mij op de hoogte
Ik wil op de hoogte gehouden worden
Dit is een verplicht veld
Lijst met albums
Beeldhouwers

Stijlen, vormen en materialen

Schilders

Stijlen, vormen en kleuren, materialen

Categorieën
Domeinregistratie en hosting via mijndomein.nl